De Gouden Eeuw

In de zeventiende eeuw was Nederland erg rijk. Dat kwam door de handel. Het was de Gouden Eeuw. De Gouden eeuw wordt gezien als een nieuwe fase in de ontwikkeling van de Westerse beschaving. (filmpje).

 

Nederland een republiek (filmpje)

Generaliiteitswapen van de Republiek

Nederland bestond uit zeven gewesten (provincies). Dit heette: de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Ieder gewest had zijn eigen wetten, belastingen, munten, maten en gewichten. De regenten waren er de baas en zorgden ervoor dat ze de baas bleven door de banen in het bestuur onder elkaar te verdelen. Ze bepaalden precies met wie hun kinderen trouwden, om ervoor te zorgen dat de macht in de familie bleef.

In de Noordelijke Nederlanden, die zich in de Tachtigjarige Oorlog afscheidden en als Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden een generaliteitsleeuw in hun wapen voerden, was deze leeuw meer dan 200 jaar lang het kenmerk van de unie.

 

Arme gewesten

Niet iedereen was rijk in de gouden eeuw. Vooral in Drenthe en Overijssel waren de mensen erg arm. Van ellende trokken veel mensen naar de steden in het westen, op zoek naar werk.

 

Begrippen

  • Gouden Eeuw - De zeventiende eeuw in Nederland. De Nederlandse Republiek was toen door alle handel heel rijk.
  • Gewest - Een gebied met eigen wetten en een eigen bestuur.
  • Regenten - Rijke kooplieden in het bestuur van de gewesten van de Nederlandse Republiek

 

Ritmische voorbereiding voor het spelen.

De Passacaglia

De passacaglia is was in de 17de eeuwse Barok-periode een geliefde compositievorm, meestal in een 3-delige (driekwarts) maat. De basis is een baslijn die steeds herhaald wordt. Eerst klinkt de bas alleen (solo) waarna de middenstemmen en de bovenstem gaan klinken.

Het volgende stuk is een passacaglia in 4-delige (vierkwarts) maat.

© 2019 Ton Huijsman

 

Luister en kijk ook eens naar

Muziek in de Republiek

In de tijd van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, werd er in Nederland veel gemusiceerd. Componisten als Jan Pieterszoon Sweelinck, Constantijn Huygens, Willem de Fesch, Pietro Antonio Locatelli, Unico Wilhelm van Wassenaer, Pieter Hellendaal en Christian Ernst Graf schreven muziek, die ook tegenwoordig nog regelmatig wordt gespeeld.

Het repertoire was bijzonder veelzijdig: klaviermuziek (klavecymbel en orgel), muziek voor instrumentale ensembles, eenvoudige liederen (en psalmen) en zangmuziek vaak (liefdesliedjes) met begeleiding. Dit weten we dankzij brieven en dagboeken uit deze tijd. Ook op schilderijen, tekeningen en prenten zien wij de muziek en muziekinstrumenten talloze malen afgebeeld.

Zó werd er in de Barok gedanst door de rijke burgerij

Muziek in de Gouden Eeuw

Een liefdeslied uit de Gouden Eeuw.

De jonge vrouw, aan wie dit lied gericht is, droeg een jurk met groene mouwen. Vandaar de naam: green sleeves.

 

De originele coupletten

Greensleeves staat (onder anderen) in het Luitboek van Thysius, een 17e-eeuws boek met bladmuziek voor de luit. Dit luitboek is geschreven door de Rotterdammer Adriaen Smout.

Het is het dikste luitboek van de wereld. Het bevat een groot aantal melodieën die nog nergens anders gevonden zijn. Dankzij dit boek hebben we een heleboel melodieën uit de 17de eeuw teruggevonden.

Het manuscript heeft ruim 800 pagina's en bevat het hele internationale repertoire van een Hollandse muziekliefhebber uit het begin van de Gouden Eeuw: Italiaanse dansen (passamezzi en gaillardes), luitbewerkingen van madrigalen, chansons en motetten, psalmen en Engelse, Franse en Nederlandse liederen en dansen.
Adriaen Smout had als student een grote belangstelling voor volksmuziek uit zijn tijd en noteerde allerhande boerendansen en schunnige liedjes die hij her en der hoorde.

Kort na zijn dood kwam het manuscript in bezit van Joan Thys, een Leidse boekenliefhebber die het manuscript uitbracht onder zijn eigen naam (Thysius).