De oorzaak

Het verdrag van Versailles had Duitsland op de rand van de armoede gebracht. De armoede die in Amerika en Europa uitbrak door de wereldcrisis trof de mensen in Duitsland het ergst. Ze werden straatarm. Ten einde raad schaarden ze zich achter de Nazi Partij van Hitler. Hij beloofde een einde aan de honger en de ellende te maken.

Hitler een dictator

Maar het werd al snel duidelijk dat Hitler een dictator was. Iedereen moest denken zoals hij; anders denken, of kritiek hebben, was verboden. Hij wilde één groot Duits Rijk maken.

Hij veroverde eerst Tsjecho-Slowakije. Toen hij Polen binnenviel, verklaarden Engeland en Frankrijk de oorlog aan Duitsland. Hitler veroverde Nederland, België, Frankrijk, Denemarken en Noorwegen. Alleen Rusland en Engeland kon hij niet verslaan.

Concentratiekampen

Sinds Hitler aan de macht was golden er wetten tegen Joden. Zowel in Duitsland als in de veroverde landen. Een zo'n wet was dat Joden die ambtenaar of leraar waren, ontslagen moesten worden. Joden mochten alleen nog in winkels komen die speciaal voor Joden waren en ze moesten bij elkaar in een getto wonen.

Er werden ook concentratiekampen gebouwd. Daar werden Joden, zigeuners en homoseksuelen vermoord. Heel weinig mensen hebben dat overleefd.

De geallieerden

De landen die samen vochten tegen Duitsland, en zijn bondgenoten Italië en Japan, waren de geallieerden. Dit waren Engeland, Amerika, Rusland en Canada. Ze wilden Hitler stoppen en maakten samen plannen.

Fortune plango vulnera

Partituur (schuif de dia's)

carl-orff
Fortune plango vulnerat - Front
Fortune plango vulnerat - tekst
Fortune plango vulnerat - pagina 1
Fortune plango vulnerat - pagina 2
Fortune plango vulnerat - pagina 3
Fortune plango vulnerat - pagina 4
Fortune plango vulnerat - pagina 5
Fortune plango vulnerat - pagina 6
Fortune plango vulnerat - pagina 7
previous arrow
next arrow
carl-orff
Fortune plango vulnerat - Front
Fortune plango vulnerat - tekst
Fortune plango vulnerat - pagina 1
Fortune plango vulnerat - pagina 2
Fortune plango vulnerat - pagina 3
Fortune plango vulnerat - pagina 4
Fortune plango vulnerat - pagina 5
Fortune plango vulnerat - pagina 6
Fortune plango vulnerat - pagina 7
previous arrow
next arrow

Uitvoering door een orkest:

 

Losse partijen:

  1. Tafelbellen
  2. Klokkenspelen
  3. Metallofoon
  4. Xylofoon (Alt)
  5. Bas-Xylofoon

Geheime boodschappen versturen

In de tweede wereldoorlog werd morse code gebruikt om boodschappen te verzenden zonder dat de Duitsers wisten wat het betekende.

Het was een geheimtaal voor mensen die de code niet kenden. Zo werden er op geheime radio zenders morse code gebruikt. De mensen kregen hierdoor mee wat er gebeurde in de rest van de wereld, zonder dat het verteld werd in het voordeel van de Duitsers.

Mensen probeerden in de tweede wereldoorlog ook banken waar voedselbonnen werden uitgedeeld te overvallen. Hiervoor hadden zij wapens nodig. Deze wapens waren in Nederland niet meer te vinden. Daarom probeerden ze contact te leggen met Engeland. Wanneer dit was gelukt gaven ze door wat ze nodig hadden.

De signalen waren zo kort mogelijk, want de Duitsers probeerden deze signalen op te sporen. De Engelsen zetten de berichten weer om in woorden. Daarna, wanneer alles goed ging, werden de spullen per vliegtuig naar Nederland gebracht. Waar en wanneer dit ging gebeuren werd in morse code doorgegeven door Radio Oranje.

Morse code is een manier om te communiceren en bestaat uit lange- en korte signalen. De code werd in de 19de eeuw uitgevonden door de Amerikaan Samuel Morse. De telefoon was nog niet uitgevonden, maar de elektriciteit al wel. Daarom werden berichten doorgestuurd met draden hangend aan telegraafpalen. Deze draden konden geen tekst overbrengen, maar wel elektrische signaaltjes. De morse code bracht uitkomst: het was een soort geheimschrift in lange en korte signaaltjes en elk groepje van signaaltjes kwam overeen met een letter, een cijfer of een leesteken. Op die manier kon er, door het doorgeven van signaaltjes, op een snelle manier tekst worden overgestuurd. Morse code wordt vandaag de dag nog altijd gebruikt.

Meer over Morse Code

1. De Enigma codeermachine

(Enigma is Grieks voor raadsel)

Enigma machine

De Enigma is een codeermachine. Hiermee kunnen berichten gecodeerd worden in andere lettercombinaties dan het origineel, die vervolgens weer terugvertaald kunnen worden door een identieke machine. Het Enigma-toestel werd vooral bekend als codeermachine van de Wehrmacht vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog in nazi-Duitsland.

De Britse inlichtingendienst slaagde er tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Enigmacodes te breken. De informatie, verkregen door ontcijfering van de geheime Duitse berichten, kreeg de codenaam "Ultra" en speelde een uiterst belangrijke rol in het verloop van de Tweede Wereldoorlog, vooral in de U-bootoorlog in de Atlantische Oceaan, de veldslagen in Afrika en de landing in Normandië.

(Bron: wikipedia)

2. Nimrod

De Engelse componist Edward Elgar (1857-1934) schreef in 1899 de Enigma-variaties. Naar eigen zeggen bevat de muziek een geheime code. Luister naar 'Nimrod', de 9de variatie uit het stuk. Kun jij de code kraken?

Opdrachten

Schrijf op een blaadje jouw antwoorden op de volgende vragen:

  1. Welke instrumenten hoor je spelen? Noem er minimaal 5.
  2. Wat is volgens jou het interessantste gedeelte? Het begin, het midden of het eind?
  3. Waarom vindt je dat? (vorige vraag).
  4. Bij wat voor soort film zou dit muziekstuk de soundtrack kunnen zijn?
  5. Bij wat voor soort gebeurtenis, of evenement, zou deze muziek goed passen?
  6. Hoe zou de componist (Edward Elgar) zich volgens jou gevoeld kunnen hebben toen hij dit stuk schreef?

3. Verzend en ontvang gecodeerde berichten

De punten zijn korte signalen; de strepen zijn lange signalen. Speel de strepen (lange signalen) op een laag instrument (in je linkerhand) en de punten (korte signalen) op een hoog instrument.

Schrijf de Morse Code van de eerste letter van je voornaam en die van je achternaam (= je initialen) op en oefen deze om te spelen. Dit is je persoonlijke handtekening bij het verzenden van berichten.

MorseCodeAlfabet afb
Morse Code Alfabet

Uitvoeren

De klas is in 4 groepen verdeeld. Er is 1 seiner per groep. Deze wordt na iedere ronde gewisseld.

Opdrachten:

  1. Iedere groep verzint een woord; de seiner verstuurt dit woord naar de andere groepen. Deze schrijven de woorden op.
  2. Verzin een woord van minstens 4 letters binnen het actuele thema (WO II). De (volgende) seiner stuurt dit woord naar de andere groepen.
  3. Alle groepen verzinnen samen een 'geheime' zin of opdracht: groep 1 verzint het eerste woord - groep 2 het volgende enzovoort.
  4. Speel de zin met de beat van het onderstaande geluidsbestand en maak er muziek van. Speel per maat (=4 tellen) één letter.

De opdrachten in deze les zijn beschreven voor Boomwhackers maar kunnen door allerlei percussie instrumenten uitgevoerd worden als daar een combinatie van laag/hoog, zwaar/licht mee te maken is (trom/schellen, woodblock/shaker enz.).

Voorbereiding

Lees de les door en bedenk hoe- en in welke volgorde je de informatie en opdrachten gaat presenteren en uitvoeren.

Klaarzetten

Boomwhackers. Eventueel ook allerlei laag/hoog, zwaar/licht percussie instrumenten.

De les

geschiedenis

Lees de tekst en bespreek met de kinderen de inhoud van de tekst van dit tabblad.

Morse code

Lees en bespreek met de kinderen de tekst van dit tabblad.

Spelen

Bekijk het Morse alfabet. Neem alle letters door en speel ze samen met de klas met body sounds: een streep (lang signaal) met een handklap, een punt (kort signaal) met een vingerknip.

Verdeel vervolgens de klas in 4 groepen. Iedere groep krijgt 2 verschillende Boomwhackers (of andere hoog/laag instrumenten). Let hierbij op dat groep 4 de kleinste rode boomwhacker C krijgt. Per groepje is er één leerling seiner (deze speelt de letters op de boomwhackers voor de andere groep) de andere leerlingen zijn codekrakers en moeten de doorgestuurde letters van de andere groepjes proberen te ontcijferen.

Uitvoering
Morsecode gebruikt lange en korte signalen Deze vervangen we door hoge en lage tonen. Het lange signaal wordt een lage toon, het korte een hoge. Met behulp van bijgevoegd Morsecode alfabet kunnen letters naar elkaar verstuurd worden.

Ieder groepje verzint een woord dat de seiner vervolgens naar de andere groepen verstuurd. De andere groepen proberen dit woord te ontcijferen. Één ronde bestaat dus uit 4 woorden. Na iedere ronde worden de seiners per groep verwisseld en worden er nieuwe woorden verzonnen.

Let erop dat de letters goed los van elkaar worden gespeeld (dus niet te snel) eventueel onder begeleiding van de drumbeat onder het alfabet (tabblad 'spelen').

De letters E en T, O en S en I en M zijn lastig omdat ze maar één van de twee Boomwhackers gebruiken. Wijs de leerlingen hierop en laat ze in dit geval beide mogelijkheden opschrijven.

Met meerdere zenders per groep moeten de leerlingen afspraken moeten maken over hoe ze samen moeten spelen.